Khí Acetylen (C₂H₂): đặc tính, ứng dụng và lưu ý an toàn khi sử dụng
Acetylen cho ngọn lửa nóng nhất khi cháy cùng Oxy nên được dùng nhiều trong hàn, cắt kim loại. Tìm hiểu đặc tính của khí và những nguyên tắc an toàn cần nhớ.
Acetylen (C₂H₂) là khí cháy không màu, nhẹ hơn không khí một chút. Acetylen thương phẩm thường có mùi đặc trưng giống mùi tỏi do lẫn tạp chất. Khi cháy cùng Oxy, Acetylen tạo ngọn lửa có nhiệt độ khoảng 3.100°C, cao nhất trong các loại khí đốt thông dụng, nên được ưa chuộng trong hàn, cắt và gia nhiệt kim loại.
Vì sao Acetylen được chứa ở dạng hòa tan?
Ở áp suất cao, Acetylen kém bền và có thể tự phân hủy gây nổ. Vì vậy khí không được nén trực tiếp như Oxy hay Nitơ mà được hòa tan trong dung môi (thường là aceton) thấm trong khối vật liệu xốp bên trong chai. Cấu tạo đặc biệt này giúp lưu trữ được lượng khí lớn một cách an toàn.
Ứng dụng phổ biến
- Hàn khí và cắt kim loại bằng ngọn lửa Oxy – Acetylen.
- Gia nhiệt, uốn nắn, tôi bề mặt chi tiết kim loại.
- Hàn vảy, hàn đồng, sửa chữa trong xưởng cơ khí, đóng tàu, bảo trì nhà máy.
- Khí đốt cho máy quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS) trong phòng thí nghiệm.
Nguyên tắc an toàn khi sử dụng
- Luôn đặt chai thẳng đứng khi sử dụng và bảo quản để dung môi không theo khí ra ngoài.
- Nếu chai đã nằm ngang (ví dụ khi vận chuyển), để chai đứng yên một thời gian (thường tối thiểu 1 giờ) rồi mới sử dụng.
- Không dùng ống, đầu nối, phụ kiện bằng đồng đỏ hoặc hợp kim chứa nhiều đồng (trên 65%), bạc: chúng có thể tạo với Acetylen hợp chất dễ nổ.
- Lắp van chống cháy ngược ở cả đường Oxy và đường Acetylen của bộ hàn cắt.
- Chỉ mở van chai khoảng 1 – 1,5 vòng để có thể đóng nhanh khi có sự cố.
- Không để áp suất làm việc vượt giới hạn khuyến cáo (thường chỉ khoảng 1 – 1,5 bar).
- Kiểm tra rò rỉ bằng nước xà phòng, tuyệt đối không dùng lửa để thử.
- Bảo quản chai nơi thoáng gió, tránh nắng, xa nguồn nhiệt và để riêng với chai Oxy, chất oxy hóa.
Nếu chai Acetylen nóng lên bất thường (do va đập, bắt lửa hoặc ở gần nguồn nhiệt), hãy đóng van nếu còn an toàn, sơ tán khu vực và báo ngay cho lực lượng PCCC (114) cùng nhà cung cấp. Nội dung mang tính tham khảo; luôn tuân thủ hướng dẫn của nhà cung cấp và quy định an toàn hiện hành.
Cần tư vấn về khí công nghiệp, khí y tế?
Đội ngũ kỹ thuật INSECO sẵn sàng hỗ trợ và báo giá nhanh chóng.